Diş Teli Nedir?
Diş teli, dişlerdeki çapraşıklıkların giderilmesi ve çene yapısının ideal bir görünüme kavuşması için kullanılan ortodontik tedavilerdir. Diş yüzeylerinin üzerine yerleştirilen malzemelerle dişlerdeki çapraşıklıklar düzeltilerek doğru bir şekilde hizalanması sağlanır. Diş teli tedavisi sadece estetik görünüm için değildir. Ayrıca çiğneme fonksiyonunun düzeltilmesi açısından da faydalıdır.
Diş Teli Hangi Durumlarda Takılır?
Diş teli tedavisi, hem estetik hem de fonksiyonel ihtiyaçlar için başvurulan bir tedavi yöntemidir. En sık şu ihtiyaçlar için uygulanır:
Dişlerde çapraşıklık
Alt-üst çene uyumsuzlukları (Kapanış bozukluğu)
Ayrık dişler ve gömülü dişler
Çiğnemeyi ve konuşmayı zorlaştıran diş dizilimleri
Diş Teli Kimler İçin Uygundur?
Diş tellerinin kullanımı, genellikle çocuklarda meydana gelen düzensiz dişlerde ve çene bozukluklarında tercih edilir. Yetişkinlerde olan ayrık dişlerde ve çapraşıklık kullanılması başarılı sonuçlar verir.
Dişlerin yapısında var olan bozukluk, kemiklerin birbirleriyle olan ilişkisindeki bozukluktan kaynaklanıyorsa (ana sorun çene kemiklerinde ise) ergenlik döneminin hemen öncesinde veya hemen başlangıcında diş teli tedavisine başlanması gerekir. Çünkü ergenlik dönemi itibariyle artan büyüme hormonu salgısıyla, hızlı bir büyüme ve gelişme dönemi başlar. İskeletsel çene rahatsızlığının tedavisinde, amaç; bu büyüme evresinden faydalanarak, çenelerin gelişimini istenilen şekilde yönlendirmektir. Örneğin; alt çenesi üst çenesine göre daha geride olan bir kişinin, alt çenesinin daha çok gelişmesi için uygulamalar yapılırken, üst çenenin ise ileri yöne doğru gelişimini baskılayıcı işlem yapılır. Bu planlamaların yapılabilmesi için büyüme ve gelişmenin devam ediyor olması gerekir. Bunun dışında dişlerde var olan bozuklukların sebebi; iskelet sisteminden bağımsız ise belirli bir yaş sınırı olmadan tedavi planlaması yapılabilir.
Diş teli tedavi sürecinin başlayabilmesi için istisna durumlar dışında; tüm süt dişlerin düşmüş ve süt dişlerin yerine tüm ana dişlerin çıkmış olması gerekir. Bu durum ise 12 yaş civarında gerçekleşir. Diş teli tedavisine erken başlanması durumunda; süt dişlerin düşüp ana dişlerin çıkması süreci, ağızda diş telleri bulunuyorken tamamlanacaktır. Bu da diş teli tedavisinin sürecini uzatır. Örneğin; 12 yaşında bütün diş gelişimi tamamlanmış bir çocuğun diş teli tedavisi 13 yaşında bitiriliyorken, 10 yaşında başlandığında 13 yaşında bitirilir. Verilen bu örnekte; tedavinin tamamlanma süresinin bu kadar farklılık göstermesi çocuğu yıpratır. Bu süreçte; diş telleri çocuk tarafından boşuna ağızda taşınır. Yalnız; bazı çapraşıklık durumlarında, dişlerin yenilenmesini beklemeden, en kısa zamanda tel tedavisine başlamak gerekir. Bu durum; istisna olup, en doğru kararı ortodonti uzmanı verecektir.
Diş Teli Çeşitleri
Diş teli tedavisinde farklı seçenekler mevcuttur. Ancak bunlar arasında seçim yapmak doktor ve hastanın ortak karar almasıyla gerçekleşir. Doktor en uygun olan seçenekleri hastaya sunarken, hastanın da tercihi önemlidir. Diş telleri sayesinde dişler olması gereken dizilime kavuşmuş olur. Özellikle erken yaşlarda başlanan tedaviler daha hızlı ve kolay sonuç alınmasını sağlarken, ileriki yaşlarda karşılaşılabilecek çene ve diş problemlerinin de önüne geçilmiş olur. Her diş teli yapısı ve malzemesine göre farklı yönlerde iyidir. Diş teli seçerken en önemli faktör yaştır ve tedavi genellikle çocukluk yaşları itibariyle başlar.
Metal Braketler: Diş teli tedavisinde en çok kullanılan uygulama metal tellerdir. Uzun yıllardır kullanılmaya devam eden metal braketler diğer tüm çeşitlere göre daha dayanıklıdır ve özellikle çocukların tedavilerinde kullanılır. Dişlerin dış tarafına yerleştirildiği ve metal oldukları için en belirgin olan tellerdir. Ancak e n hızlı sonuçlar da metal braketler sayesinde elde edilir. Braketler arasında geçen telleri tutmak için kullanılan lastikler renkli ya da şeffaf seçilebilir ve her kontrolde değiştirilir.
Porselen (Şeffaf) Braketler: Metal braketlere göre daha az göründüğü için, estetik diş tedavisinde son zamanlarda en çok tercih edilen tellerdir. Estetik kaygı taşıyan hastalar özellikle tercih etmektedir. Ancak hassas olduklarından bakımı için ekstra özen göstermek gerekir ve genellikle yetişkinlerde uygulanır.
Lingual Braketler: Lingual braketler genellikle yetişkin hastalar tarafından tercih edilir. Braketler dişlerin dış yüzeyine değil, iç kısmına yapıştırıldığı için görülmezler ve bu özellikleriyle görünmez diş teli olarak da bilinirler.
Şeffaf Plaklar (Telsiz Ortodonti): Şeffaf plaklar neredeyse hiç görünmez, hastaya zahmetsiz ve estetik bir tedavi süreci sunar. Kolayca takılıp çıkarılabilen plakların temizlenmesi de oldukça kolaydır. Doktorların hastaya seri halde verdiği şeffaf plaklar, iki haftada bir hasta tarafından değiştirilebilir ve bu sayede dişlerin yavaş yavaş hareket ettirilmesi sağlanarak istenen şekle kavuşturulmuş olur.
Tedavi sırasında kullanılacak diş telleri, hastanın dişlerindeki problemin boyutu ve hastanın ağız ve diş yapısı göz önünde bulundurularak doktor tarafından özel olarak belirlenir. Hızlı sonuç almak isteyen ve uygun fiyat tercih edenler metal diş tellerine yönelebilir. Lingual diş telleri ise tedaviyi birkaç ay uzatmasına rağmen, estetik açıdan rahat kullanılması sebebiyle tercih edilen yöntemlerden biridir. Modern diş telleri daha pahalı olmasına rağmen kolay uygulanabilmesi ve estetik açıdan sağladığı avantajlar sayesinde günümüzde sıklıkla tercih edilir.
Diş Teli Renkleri
Braketler kişinin tercihine ve doktorun önerisine göre gümüş rengi, şeffaf/diş rengi, kapaklı veya kapaksız olabilir. Metal braketler dışındaki diş teli çeşitleri görünmeyen, renksiz, şeffaf ya da diş rengindeki malzemelerden yapılmıştır. Metal braketler ise adından da anlaşılacağı üzere, metal rengiyle fark edilirler. Braketler arasında geçen telleri tutmak için kullanılan lastikler renkli ya da şeffaf seçilebilir ve her kontrolde değiştirilir.
Diş Teli Nasıl Takılır?
Sabit ortodontik aygıtlar, dişlerin üzerine yapışan ve tedavi süresince çıkarılmayan braketler ve bu braketlerin içinden geçen tellerle yapılır. Klasik braketlerde teller braketlerin içine lastik veya ince bir tel yardımıyla bağlanır. Kapaklı braketlerde kullanılan özel kilit mekanizması sayesinde tellerinin bağlanması gerekmez, sürtünme kuvveti en aza indirgenir ve diş hareketlerinde gecikme olmaz. Klasik braketlere oranla daha konforlu bir tedavi alternatifi sunar. Lingual tedaviler (Görünmeyen, dişlerin iç yüzeylerine takılan diş teli) ise, normal tel tedavisinde kullanılan braketlerden ayrı olarak, laboratuvar ortamında hazırlanır ve direkt olarak iç yüzeye yapıştırılır.
Diş Teli Tedavisi Ne Kadar Sürer?
Teller takıldıktan sonra; dişlerin gelişimi ve tellerin dişlere uyumu takip edilir. Tedavinin tamamlanma süresi; 1 ila 2,5 yıl aralığında değişiklik gösterebilir.
Diş Teli Konuşmayı Etkiler mi?
Diş teli tedavisi öncesinde, takılacak diş tellerinin konuşmayı etkileyip etkilemeyeceği kişiler için bir soru işaretidir. Özellikle yetişkin bireyler için bu sorunun kaynağı; iş ve sosyal yaşantılarıdır. Taktıracakları diş tellerinin, konuşmalarında sorun yaratabileceğini düşünen ve bu endişeye kapılan pek çok kişi ortodontik tedaviden vazgeçmektedir.
Tel tedavisinin konuşmayı doğrudan etkilemediğini söyleyebiliriz. Yalnızca; tellerin takıldıktan sonraki 1 haftalık süreç adaptasyon süreci olacağı için konuşma esnasında çok ufak bozukluklar meydana gelebilir. 1 hafta sonrasında ise bu ufak bozukluklar tamamen kaybolur.
“Diş teli tedavisi konuşmamı etkiler mi?” sorusuna başka bir bakış açısı ile baktığımızda, diş tellerinin neden takılması gerektiğinin yanıtını da vermiş oluruz. Dişlerde meydana gelen çapraşıklıkların tedavisi; ancak diş teli tedavisi ile sağlanabilir. Kişinin sağlıklı bir ağıza ve diş yapısına sahip olabilmesi için yapılan tel tedavisi ile çiğneme ve konuşmadaki bozuklukların düzeltilerek, çeşitli dişeti rahatsızlıklarının önüne geçilmesi sağlanır. Kısacası; ortodontik tedavi, konuşmayı bozmaz; aksine konuşmanın çok daha akıcı olmasını sağlar.
Konuşmacılar, yöneticiler ve eğitimciler için ortodontik tedavinin önemi nedir?
Dişeti rahatsızlıkları bulunan, dişlerinde eksiklik ve çapraşıklık olan, mesleki yönde toplum içinde oldukça sık bulunan;
Aktörler
Haber spikerleri
Liderler, konuşmacılar ve yöneticiler
Halkla ilişkiler ve pazarlama çalışanları
Eğitimciler, öğretmenciler, yaşam koçları
için güzel bir görünüm ve konuşma oldukça önemlidir ve tel tedavisinden yararlanmaları tavsiye edilir. Uygulanacak tel tedavisi sonrasında, teller çıkartıldığında çok daha anlaşılır ve akıcı bir şekilde bir konuşma deneyimlenir.
Diş Teli Acıtır mı?
Diş teli tedavisinde genellikle şiddetli ağrılar görülmez. Sadece ilk takıldığı zaman ve ilk kontrollerdeki ayarlamalar nedeniyle hafif hassasiyetler olabilir. Dişetlerinde veya dudak içlerinde braketlere bağlı görülen hafif derecedeki tahrişler ise ortodontik mum kullanımıyla giderilir.
Diş Teli Sonrası Dikkat Edilmesi Gerekenler
Diş teli tedavisinde; ağız, diş ve diş teli bakımının yerine getirilmesi çok önemlidir. Temizliğin bir bütün olarak sağlanamaması durumunda; dişeti iltihaplanmaları, diş çürükleri ve ağız kokuları gibi durumlar meydana gelebilir. Bu sorunlar ile karşılaşmamak için; diş telinizi taktırmadan önce gösterdiğiniz özenin iki katını göstermeniz yeterli olacaktır.
Diş teli taktıktan sonra dikkat edilecekler için aşağıdaki listemizi inceleyebilirsiniz:
Öncelikli olarak, diş hekiminizin tavsiye ettiği diş fırçasını satın alın. Bu fırçalar, genellikle; yumuşak uçlu, baş kısmı küçük boyutlu ve düz model fırçalardır.
Bu süreçte; elektrikli diş fırçaları pek tavsiye edilmez; ancak hekiminiz uygun görürse düşük hızda kullanmanıza izin verebilir. Eğer; tercihiniz elektrikli diş fırçalarından yana olacak ise yüksek hızda kullanmamaya dikkat edin. Aksi halde; diş telleriniz ve braketleriniz zarar görebilir.
Dişler günde 3 defa fırçalanır. Ancak, diş teli olan kişiler; bu rutinin 2-3 katına kadar
çıkmalıdır.
Kullandığınız diş fırçasının yanı sıra; diş aralarına da ulaşabilmek için arayüz fırçası kullanmayı tercih edin.
Ağız ve diş temizliğinin sağlanmasında önemli bir ürün olan diş ipi ile dişlerinizin arasını temizlemeyi ihmal etmeyin.
Diş Teli Tedavisi Görenler Diş Arayüz Fırçasını Nasıl Kullanmalı?
Arayüz fırçaları, herkes tarafından kullanılan bir üründür; ancak diş teli tedavisi gören kişilerin özellikle kullanması çok önemlidir. Diş fırçasının ulaşamadığı bölgelerin temizliğini sağlayan arayüz fırçaları; braketlerin ve diş tellerin aralarına ulaşarak hijyeni sağlar. Ortodonti fırçalarına göre daha sert yapıda oldukları için çok bastırmadan hafif bir şekilde fırçalanmalıdır. Bu işlemi normal diş fırçalama işleminden sonra yapabilirsiniz.
Diş Teli Takanlar Diş İpini Nasıl Kullanmalı?
Diş teli olan kişiler; ağız bakımlarını, diş ipi kullanımı ile desteklemelidir. Bu ürün, diş teli olmayan kişilerde daha rahat kullanılıyor olsa da ürünün nasıl kullanılacağı doğru bir şekilde öğrenilirse ip kolay bir şekilde kullanılabilir. Bu konuda bilgi sahibi olmayan pek çok kişi, diş ipi kullanımı esnasında diş tellerine veya braketlere zarar verebilir. Bu durumu önlemek için; diş ipi kullanımı öncesinde, diş hekimine danışılmalıdır. Bu ürünü kullanmayı alışkanlık haline getirerek; tartar ve diş taşı oluşumunu en aza indirebilirsiniz.
Diş Teli Avantajları
Dişlerdeki çapraşıklıkları düzeltir ve dişler arasındaki boşlukların kapatılmasını sağlar.
Estetik ihtiyaçları karşılar.
Kapanış sorunlarını çözer.
Çiğneme fonksiyonunu düzeltir.
Çürük oluşumunu engeller ve ağız hijyenini destekler.
Diş taşı oluşumunu azaltır.
Gülüş daha simetrik ve estetik görünür.
Özgüveni artırır.
Bazı seslerin doğru çıkarılması kolaylaşır.
Dişlere binen yük dengelenir. Böylece aşınma ve kırılma riski azalır.
Fonksiyonel problemleri düzeltir.
Uzun vadede diş ve çene sağlığını korur.
SIK SORULAN SORULAR
Diş Teli Tedavisi Ne Kadar Sürer?
Vakaya göre değişiklik göstermekle birlikte ortalama tedavi süresi 1-2 yıldır.
Ne Sıklıkla Kontrole Gelmem Gerekir?
Kontroller genelde 4-6 haftada bir yapılır.
Diş Teli Takılırken Ağrı Olur mu?
Diş teli takılırken ağrı olmaz, sonrasında birkaç gün hassasiyet olabilir. Bu durum normaldir. Gerekirse basit ağrı kesicilerden destek alınabilir.
Diş Telleri Çok Belli Olur mu?
Metal ve seramik braketler ya da şeffaf plaklar gibi farklı seçenekler vardır. Şeffaf plaklar daha estetiktir. Vakaya göre hekim değerlendirmesiyle beraber hastaya en uygun seçeneğe karar verilir.
Not: Bu içerikteki tüm yazılar, bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi için mutlaka bir sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır. Verilen bilgiler, Nisan 2026 itibariyle güncellenmiştir.
